De economische vooruitzichten voor de komende jaren zijn allesbehalve eenvoudig te voorspellen. Wereldwijd spelen grote krachten een rol: stijgende prijzen, wisselende rentetarieven en geopolitieke spanningen raken gewone mensen in hun portemonnee. Toch geeft een goed begrip van de richting die de economie opgaat, houvast. Want wie weet wat er aankomt, kan daar beter op inspelen.
Groei of krimp: hoe de economie het doet
Het bruto binnenlands product, ook wel bbp genoemd, is een veelgebruikte maatstaf om te zien hoe goed een economie presteert. Als dat getal stijgt, groeit de economie. Als het daalt, krimpt die. Het Internationaal Monetair Fonds verwacht dat de wereldeconomie in 2025 met ongeveer 3 procent groeit. Dat klinkt stabiel, maar onder die gemiddelde score gaan grote verschillen schuil. Opkomende landen in Azië, zoals India, groeien veel sneller dan rijke landen in Europa. Nederland zelf laat een bescheiden maar positieve groei zien. De verwachting is dat de Nederlandse economie in 2025 met zo’n 1,5 procent groeit. Dat is niet spectaculair, maar na een periode van hoge inflatie en onzekerheid is zelfs gematigde groei goed nieuws voor bedrijven en huishoudens.
Inflatie daalt, maar prijzen blijven hoog
Een van de grootste zorgen van de afgelopen jaren was de sterk gestegen inflatie. In Nederland liep die in 2022 op tot meer dan 10 procent, wat betekende dat boodschappen, energie en huur flink duurder werden. Inmiddels is de inflatie teruggelopen naar een lager niveau, rond de 3 à 4 procent in 2025. Dat is beter nieuws, maar het betekent niet dat prijzen dalen. Ze stijgen alleen minder snel. Voor veel gezinnen voelt dat weinig als opluchting, want de koopkracht is de afgelopen jaren behoorlijk afgeknabbeld. De Europese Centrale Bank heeft de rente meerdere keren verhoogd om de geldontwaarding te beteugelen. Nu die aanpak werkt, wordt er voorzichtig weer aan renteverlagingen gedacht. Dat kan goed nieuws zijn voor mensen met een variabele hypotheek of voor bedrijven die willen investeren.
Arbeidsmarkt en koopkracht in 2025
Opvallend genoeg is de arbeidsmarkt in Nederland nog steeds krap, ondanks de economische onzekerheid. De werkloosheid ligt rond de 4 procent, wat historisch gezien laag is. Er zijn meer vacatures dan werkzoekenden, vooral in de zorg, techniek en het onderwijs. Die krapte drijft de lonen omhoog, wat goed is voor werknemers. Hogere lonen betekenen meer bestedingsruimte, en dat geeft de binnenlandse consumptie een zetje. Toch zijn er ook risico’s. Hogere loonkosten zetten bedrijven onder druk, wat kan leiden tot minder investeringen of het afstoten van personeel. Het Centraal Planbureau wijst er op dat de balans op de arbeidsmarkt de komende jaren geleidelijk kan veranderen, mede door vergrijzing en automatisering. Robots en slimme software nemen steeds meer taken over, wat de vraag naar bepaalde beroepen verandert.
Onzekerheid door geopolitiek en klimaat
Naast de binnenlandse factoren zijn er ook externe risico’s die het toekomstperspectief van de economie beïnvloeden. De oorlog in Oekraïne heeft aangetoond hoe kwetsbaar Europa is als het gaat om energievoorziening. Landen zijn sindsdien bezig hun afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verkleinen, maar dat kost tijd en geld. Ook de handelsrelatie tussen de Verenigde Staten en China blijft onrustig, met importtarieven die de wereldhandel kunnen vertragen. Dichter bij huis speelt de klimaatverandering een steeds grotere economische rol. Overstromingen, droogte en extreme hitte kosten steeds meer geld en raken sectoren als landbouw, verzekering en infrastructuur. Overheden en bedrijven steken miljarden in duurzame energie en aanpassing aan het klimaat. Dat brengt nieuwe kansen mee, maar vraagt ook om grote investeringen. De richting van de economie hangt dus niet alleen af van cijfers op papier, maar ook van keuzes die nu worden gemaakt.
Veelgestelde vragen
Wat bepaalt of de economie groeit of krimpt?
Of een economie groeit of krimpt, hangt af van meerdere factoren tegelijk. Denk aan hoeveel consumenten uitgeven, hoeveel bedrijven investeren, hoe hoog de export is en wat de overheid uitgeeft. Als al deze onderdelen samen groeien, stijgt het bbp en spreek je van economische groei. Vallen ze terug, dan krimpt de economie.
Heeft een hogere rente invloed op mijn hypotheek?
Een hogere rente heeft zeker invloed op hypotheken met een variabele rente. Als de Europese Centrale Bank de rente verhoogt, stijgen de maandlasten voor mensen met zo’n hypotheek. Voor mensen met een vaste rente verandert er niets zolang de rentevaste periode loopt. Bij het afsluiten van een nieuwe hypotheek betaal je wel direct de hogere marktrente.
Wat betekent een krappere arbeidsmarkt voor werkzoekenden?
Een krappe arbeidsmarkt is gunstig voor werkzoekenden. Er zijn meer vacatures dan mensen die werk zoeken, waardoor werkgevers vaak hogere lonen bieden en meer moeite doen om personeel aan te trekken. Werkzoekenden hebben in zo’n situatie meer onderhandelingsruimte dan normaal.
Waarom daalt de inflatie niet sneller terug naar nul?
Inflatie volledig terugbrengen naar nul is niet het doel van centrale banken. Een kleine mate van prijsstijging, rond de 2 procent per jaar, wordt als gezond gezien voor een goed functionerende economie. Nul procent of zelfs dalende prijzen kunnen juist gevaarlijk zijn, omdat mensen en bedrijven aankopen uitstellen als ze verwachten dat het later goedkoper wordt.
