Een notaris speelt een grote rol bij veel belangrijke momenten in je leven. Je koopt een huis, trouwt, erft iets van een familielid of start een bedrijf. In al die situaties is er iemand nodig die officiële documenten opstelt en juridisch zeker maakt. Dat is precies wat een notariskoantoor doet. Toch weten veel mensen niet goed wat zo iemand allemaal regelt, wat het kost en wanneer je er naartoe moet. Deze blog zet het helder op een rij.
De taken van een notaris zijn breder dan je denkt
Veel mensen denken dat je alleen bij de aankoop van een woning naar de notaris gaat. Dat klopt, maar het stopt daar niet. Een notarieel ambtenaar stelt ook huwelijkscontracten op, regelt erfenissen, verdeelt bezittingen na een scheiding en legt schenkingen vast. Daarnaast helpt hij of zij bij de oprichting van een vennootschap. Al die documenten krijgen door de tussenkomst van een notaris een officieel en wettelijk karakter. Dat noem je een authentieke akte. Zo een akte is veel sterker dan een gewone overeenkomst tussen twee partijen, want ze heeft volledige bewijskracht voor een rechter.
Bij een huis kopen is een officiële akte verplicht
Wie een woning of een stuk grond koopt in België, is wettelijk verplicht om langs te gaan bij een notariskantoor. De akte van aankoop wordt daar opgesteld en ondertekend. Daarvoor wordt eerst een compromis, ook wel de verkoopovereenkomst genoemd, ondertekend. Daarna heb je gemiddeld vier maanden de tijd om alles te regelen voor de notariële akte. In die periode controleert de juridisch ambtenaar of er nog openstaande schulden zijn op het pand, of de verkoper echt de eigenaar is en of er stedenbouwkundige vergunningen in orde zijn. Dat geeft de koper zekerheid. Het is dan ook geen overbodige stap, maar een wettelijke bescherming voor iedereen.
Tarieven zijn wettelijk vastgelegd en gelden overal
Een misverstand dat vaak voorkomt: mensen denken dat je kunt onderhandelen over de prijs. Dat is niet het geval. De honoraria van een notariskoantoor in België zijn vastgelegd door de overheid. Dat betekent dat je bij elk kantoor hetzelfde betaalt voor dezelfde dienst. Bij de aankoop van een woning betaal je naast de aankoopprijs ook registratierechten, het ereloon en diverse administratieve kosten. In Vlaanderen bedraagt het registratierecht voor een gewone aankoop 3 procent als het je enieke eigen woning is, mits je aan de voorwaarden voldoet. Voor andere aankopen geldt een tarief van 12 procent. Die kosten samen noem je de aankoopkosten of de notariskosten, al gaat het grootste deel naar de overheid en niet naar het kantoor zelf.
Erfenis regelen gaat niet vanzelf
Wanneer iemand overlijdt, komt er veel op de nabestaanden af. Een notarieel kantoor helpt dan bij het afhandelen van de nalatenschap. Dat begint met het opstellen van een akte van erfopvolging. Daarin staat wie de erfgenamen zijn en wat ze erven. Als er een testament is, wordt dat door de notariskoantoor geopend en uitgelegd aan de betrokkenen. Bij grotere nalatenschappen of wanneer er onroerend goed bij betrokken is, is een notariële afhandeling verplicht. Zelfs zonder verplichting is het verstandig om professioneel advies in te winnen, want fouten bij een erfenis kunnen later voor problemen zorgen tussen familieleden. Een goede begeleiding voorkomt misverstanden en zorgt ervoor dat alles eerlijk en juridisch correct verloopt.
Veelgestelde vragen
Moet je altijd een notaris inschakelen bij een schenking?
Bij een schenking van roerende goederen, zoals geld of sieraden, is een notariële akte niet altijd verplicht. Bij een schenking van onroerend goed, zoals een huis of grond, is dat wel wettelijk vereist. Ook bij een hand aan hand schenking, waarbij je een bedrag gewoon overhandigt zonder document, is geen akte nodig, maar dan gelden wel specifieke regels over wat er gebeurt als de schenker binnen drie jaar overlijdt.
Kun je zelf kiezen welk kantoor je inschakelt bij een aankoop?
Ja, als koper heb je het recht om zelf een kantoor te kiezen. Je bent niet verplicht om het kantoor van de verkoper te gebruiken. In de praktijk wordt soms één kantoor door beide partijen gebruikt, maar je mag ook een eigen voorkeur opgeven. Beide partijen kunnen elk hun eigen notariskoantoor inschakelen zonder dat de kosten daardoor stijgen.
Hoe lang duurt het voordat een notariële akte klaar is?
De tijd die nodig is verschilt per situatie. Bij de aankoop van een woning duurt het gemiddeld drie tot vier maanden tussen de ondertekening van het compromis en de uiteindelijke akte. Bij een schenking of een testament kan dat sneller gaan. Het kantoor heeft die tijd nodig om alle controles uit te voeren en de nodige documenten op te vragen bij gemeenten, banken en andere instanties.
Wat is het verschil tussen een testament en een erfovereenkomst?
Een testament is een document waarin iemand vastlegt wat er na zijn of haar overlijden met de bezittingen moet gebeuren. Een erfovereenkomst is een afspraak die bij leven wordt gemaakt tussen ouders en kinderen over de verdeling van de nalatenschap. Zo een overeenkomst moet altijd worden opgesteld door een notarieel ambtenaar en is pas mogelijk in België sinds 2018.
