Blockchain technologie klinkt misschien ingewikkeld, maar het idee erachter is verrassend eenvoudig. Stel je een notitieboek voor dat door duizenden mensen tegelijk wordt bijgehouden. Iedereen heeft een kopie, en als iemand iets verandert, zien alle anderen dat meteen. Zo werkt een blockchain ook. Het is een digitaal systeem dat informatie vastlegt in blokken die aan elkaar gekoppeld zijn. Eenmaal opgeslagen, kan niemand die gegevens zomaar aanpassen. Dat maakt het systeem betrouwbaar op een manier die vroeger alleen mogelijk was met een bank of notaris. Steeds meer bedrijven, overheden en organisaties ontdekken wat ze met deze technologie kunnen doen.
Hoe een gedistribueerd grootboek informatie beveiligt
Bij een gewone database bewaakt één partij alle gegevens, denk aan een bank die transacties bijhoudt. Bij een gedistribueerd grootboek, wat de kern is van een blockchain, ligt die verantwoordelijkheid bij een heel netwerk van computers. Elk van die computers heeft dezelfde kopie van alle gegevens. Wanneer iemand een nieuwe transactie toevoegt, controleren al die computers of die klopt. Pas als de meerderheid akkoord gaat, wordt het blok met informatie definitief vastgelegd. Een nieuw blok bevat ook een soort digitale vingerafdruk van het vorige blok. Daardoor zijn alle blokken aan elkaar geknoopt als schakels in een ketting. Iemand die één blok wil veranderen, moet alle daaropvolgende blokken ook aanpassen, op duizenden computers tegelijk. Dat is in de praktijk onmogelijk, en juist dat maakt het systeem zo betrouwbaar.
Blockchain in de praktijk: van voedsel tot gezondheidszorg
Grote supermarktketens gebruiken de technologie al om bij te houden waar hun producten vandaan komen. Als er een probleem is met een partij sla of spinazie, kunnen ze binnen enkele seconden zien in welk land het geoogst werd, welk transportbedrijf het vervoerde en in welke winkels het terechtkwam. Zonder dit systeem duurde zo’n onderzoek soms dagen. In de gezondheidszorg helpt de technologie om medische dossiers veilig te delen tussen ziekenhuizen, zonder dat patiëntgegevens in verkeerde handen vallen. In de transportsector worden contracten steeds vaker automatisch uitgevoerd met behulp van zogenoemde slimme contracten. Dat zijn programmaatjes die automatisch een betaling doen zodra aan een afgesproken voorwaarde is voldaan, zoals het bezorgen van een pakket. Zo verdwijnt de noodzaak van een tussenpersoon.
Cryptocurrency is niet hetzelfde als een blockchain
Veel mensen kennen het woord blockchain vooral via Bitcoin. Dat is begrijpelijk, want Bitcoin was de eerste grote toepassing van deze technologie. Toch zijn de twee niet hetzelfde. Een blockchain is de onderliggende structuur, terwijl Bitcoin een digitale munteenheid is die van die structuur gebruikmaakt. Een blockchain kan ook gebruikt worden zonder dat er ook maar één digitale munt bij betrokken is. Bedrijven bouwen er eigen netwerken mee voor het bijhouden van contracten, eigendomsbewijzen of stemregisters bij verkiezingen. Ethereum is een ander bekend platform dat naast een eigen munteenheid ook een heel systeem biedt voor slimme contracten en andere toepassingen. De technologie zelf is dus veel breder dan alleen de wereld van crypto.
Uitdagingen die de groei van blockchain vertragen
Ondanks alle mogelijkheden zijn er ook serieuze drempels. Een van de grootste problemen is schaalbaarheid. Naarmate meer mensen het netwerk gebruiken, kan het trager worden. Bovendien verbruiken sommige vormen van blockchain veel energie, omdat computers continu moeten rekenen om transacties te bevestigen. Er zijn nieuwere methoden ontwikkeld die minder energie kosten, maar die worden nog niet overal gebruikt. Daarnaast is er het probleem van samenwerking tussen verschillende systemen. Een blockchain van bedrijf A werkt niet zomaar samen met die van bedrijf B. Tot slot ontbreekt er wereldwijd een duidelijk wettelijk kader. Landen hanteren verschillende regels, wat het voor internationale organisaties lastig maakt om de technologie breed in te zetten. Onderzoekers en ontwikkelaars werken aan oplossingen, maar die kosten tijd.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een openbare en een besloten blockchain?
Een openbare blockchain is voor iedereen toegankelijk, zoals Bitcoin. Iedereen mag meedoen aan het netwerk en transacties bekijken. Een besloten blockchain is alleen beschikbaar voor uitgenodigde deelnemers, zoals medewerkers van een bedrijf. Die variant wordt vaak gebruikt als privacy belangrijk is.
Kunnen gegevens in een blockchain ook verwijderd worden?
Gegevens in een blockchain kunnen in principe niet worden verwijderd of aangepast. Dat is juist het punt van het systeem. Als er een fout is, wordt er een nieuwe correctie toegevoegd als apart blok. De originele gegevens blijven altijd zichtbaar in de geschiedenis.
Is blockchain alleen geschikt voor grote bedrijven?
Blockchain is niet alleen voor grote bedrijven. Er zijn steeds meer betaalbare platforms waarmee ook kleinere organisaties of zelfs individuen gebruik kunnen maken van de technologie, bijvoorbeeld voor het vastleggen van eigendomsrechten of het automatiseren van kleine contracten.
Wat zijn slimme contracten precies?
Slimme contracten zijn kleine programmaatjes die op een blockchain draaien en automatisch een actie uitvoeren als aan een voorwaarde is voldaan. Bijvoorbeeld: zodra een betaling binnenkomt, stuurt het systeem automatisch een bevestiging of levert het een digitaal product. Er is geen tussenpersoon nodig om dit te controleren.
