Een biogas installatie maakt energie van dingen die je normaal zou weggooien. Denk aan keukenresten, mest, rioolslib of snijresten van gewassen. Al dat organisch materiaal gaat de vergister in en komt er als gas weer uit. Dat gas kun je gebruiken om te koken, te verwarmen of om stroom op te wekken. Het is een van de manieren waarop boeren, bedrijven en zelfs particulieren minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen.
Hoe een vergistingsinstallatie werkt
Het proces begint in een afgesloten tank, de vergister of digester. Daarin breken bacteriën het organische materiaal af zonder dat er zuurstof bij komt. Dit heet anaerobe vergisting. Tijdens dat proces komt er gas vrij dat voor ongeveer 60 procent uit methaan bestaat en voor ongeveer 35 procent uit koolstofdioxide. Dat gasmengsel kun je direct gebruiken als brandstof, of je kunt het verder verwerken tot groen gas dat geschikt is voor het aardgasnet. Naast het gas blijft er ook een vloeibare rest over, het digestaat. Dit is rijk aan voedingsstoffen en wordt vaak ingezet als meststof op het land.
Wat je nodig hebt voor een biogasinstallatie
Een installatie bestaat uit meer dan alleen een tank. Je hebt een aanvoersysteem nodig voor het invoermateriaal, een verwarmingssysteem om de vergister op de juiste temperatuur te houden en apparatuur om het gas op te slaan of te transporteren. Bij grotere installaties komt daar ook een warmtekrachtkoppeling bij, een systeem dat tegelijk stroom en warmte opwekt uit het gas. De omvang van een installatie hangt sterk af van hoeveel materiaal er beschikbaar is. Een boer met veel veestapel heeft een andere opstelling nodig dan een woonwijk die keukenafval verwerkt. Kleine thuissystemen bestaan ook, maar die produceren veel minder gas dan professionele installaties.
Kosten en opbrengsten van een vergistingssysteem
De aanschaf en aanleg van een biogasinstallatie brengen flinke kosten met zich mee. Een kleine installatie voor agrarisch gebruik begint al snel bij enkele tienduizenden euro’s. Grotere systemen voor coöperaties of gemeenten kunnen oplopen tot miljoenen. Daar staan wel opbrengsten tegenover. Je bespaart op energie inkoop, je kunt gas of stroom verkopen aan het net en je vermindert de kosten voor afvalverwerking. In sommige gevallen zijn er subsidies beschikbaar via de SDE++ regeling, een Nederlandse subsidieregeling voor duurzame energieproductie. Hoe snel een installatie zichzelf terugverdient, hangt af van de grootte, het type invoermateriaal en de lokale energieprijzen. Gemiddeld rekenen eigenaren op een terugverdientijd van vijf tot vijftien jaar.
Biogas in de praktijk: wie gebruikt het
In Nederland zijn er honderden vergistingsinstallaties in gebruik, voornamelijk in de agrarische sector. Melkveeboeren en varkensbedrijven verwerken mest en voedselresten tot gas waarmee ze hun eigen bedrijf van energie voorzien. Waterschappen gebruiken rioolslib om stroom en warmte op te wekken voor hun eigen zuiveringsprocessen. In stedelijke gebieden zijn er projecten waarbij groente en fruitresten uit supermarkten of bedrijfskantines als grondstof dienen. Zelfs op kleine schaal, zoals in een schooltuin of bij een zorgboerderij, zijn compacte systemen in gebruik. Het laat zien dat de technologie breed toepasbaar is, van kleine dorpsgemeenschappen tot grote industriële terreinen.
Veelgestelde vragen
Welk materiaal is geschikt als invoer voor een biogasinstallatie?
Organisch materiaal dat geschikt is als invoer voor een biogasinstallatie omvat onder andere dierlijke mest, gft afval, rioolslib, energiegewassen zoals maïs en voedselresten uit de industrie. Materiaal dat veel vet, eiwit of koolhydraten bevat levert meer gas op. Hout en ander vezelig materiaal zijn minder geschikt voor vergisting en worden eerder gebruikt in vergassingsprocessen.
Is een vergunning nodig om een biogasinstallatie te bouwen?
Voor het bouwen van een biogasinstallatie is in de meeste gevallen een omgevingsvergunning nodig. Bij grotere installaties of installaties die gas leveren aan het openbare net zijn er aanvullende regels en inspecties van toepassing. Het is verstandig om bij de gemeente en de omgevingsdienst na te vragen welke regels gelden voor jouw specifieke situatie.
Wat is het verschil tussen biogas en groen gas?
Biogas is het ruwe gasmengsel dat direct uit het vergistingsproces komt. Het bevat naast methaan ook koolstofdioxide en kleine hoeveelheden andere gassen. Groen gas is biogas dat gezuiverd is totdat het voor meer dan 97 procent uit methaan bestaat. Groen gas heeft dezelfde kwaliteit als aardgas en mag worden ingevoed in het bestaande gasnet.
Kan een particulier thuis een biogasinstallatie plaatsen?
Het is mogelijk om als particulier thuis een kleine vergistingsinstallatie te plaatsen. Deze zijn compact en verwerken keukenresten en tuinafval. De hoeveelheid gas die zo’n systeem produceert is beperkt en genoeg voor af en toe koken, maar niet voor het verwarmen van een woning. Voor de plaatsing gelden lokale regels, dus overleg vooraf met de gemeente is aan te raden.
